Terrorismefinanciering is de verzamelnaam voor verschillende handelingen die tot doel hebben terroristische activiteiten mogelijk te maken. Het gaat niet alleen om geld, maar ook om goederen, diensten en informatie. Financiële instellingen en andere poortwachters zijn wettelijk verplicht om terrorismefinanciering te helpen voorkomen. In dit artikel lees je wat terrorismefinanciering is, waarin het verschilt van witwassen, welke regels gelden en hoe je signalen herkent.
Wat is terrorismefinanciering?
Terrorismefinanciering omvat alle vormen van bijstand aan terroristische groeperingen of aan personen met een terroristisch oogmerk. Het is breder dan financiële steun alleen. Ook het werven van fondsen, het leveren van goederen of diensten, het verstrekken van informatie over financiering en het daadwerkelijk beschikbaar stellen van middelen voor een aanslag vallen eronder.
In Nederland is terrorismefinanciering een zelfstandig strafbaar feit. Je hoeft dus niet zelf betrokken te zijn bij een aanslag om strafbaar te zijn: het bewust financieren van terrorisme of het beschikbaar stellen van andere middelen is al voldoende.
Wat is het verschil met witwassen?
Bij witwassen krijgt crimineel geld een schijnbaar legale herkomst. Bij terrorismefinanciering is het vaak andersom: geld met een legale herkomst, zoals een salaris, een uitkering of een donatie, wordt gebruikt voor een illegaal doel. Daarom wordt terrorismefinanciering ook wel omgekeerd witwassen genoemd.
Witwassen | Terrorismefinanciering | |
|---|---|---|
Herkomst van het geld | Crimineel | Vaak legaal |
Doel | Het geld legaal laten lijken | Terroristische activiteiten mogelijk maken |
Bedragen | Vaak groot | Vaak klein |
Lastig te herkennen omdat | Herkomst wordt verhuld | Bedragen en transacties er normaal uitzien |
Wat witwassen en terrorismefinanciering gemeen hebben, is dat beide misbruik maken van het financiële stelsel. Daarom worden ze in de wet samen geregeld.
Welke regels gelden voor terrorismefinanciering?
De bestrijding van terrorismefinanciering is in Nederland vooral geregeld in de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) en de Sanctiewet 1977. Beide wetten zijn gebaseerd op Europese regels en op de internationale standaarden van de Financial Action Task Force (FATF).
De Wwft: cliëntenonderzoek en meldingsplicht
Onder de Wwft zijn financiële instellingen en andere poortwachters, zoals accountants en notarissen, verplicht om een cliëntenonderzoek uit te voeren, transacties te monitoren en ongebruikelijke transacties te melden bij FIU-Nederland. Die meldingsplicht geldt ook als je vermoedt dat een transactie verband houdt met terrorismefinanciering, ongeacht de hoogte van het bedrag. Toezichthouders zoals DNB, de AFM en het BFT houden toezicht op de naleving.
De Sanctiewet en sanctielijsten
De Sanctiewet 1977 verbiedt het om middelen beschikbaar te stellen aan personen en organisaties die op een sanctielijst staan. Er zijn drie soorten lijsten die voor Nederlandse instellingen gelden:
- de sanctielijsten van de Verenigde Naties;
- de sanctielijsten van de Europese Unie;
- de Nationale sanctielijst terrorisme, die de Nederlandse overheid publiceert.
Staat een klant of een betrokken partij op een van deze lijsten, dan moet je de tegoeden direct bevriezen en een melding doen bij de toezichthouder. Een transactie mag dan niet worden uitgevoerd.
Hoe herken je terrorismefinanciering?
Terrorismefinanciering is lastig te herkennen, omdat het vaak om kleine bedragen met een legale herkomst gaat. Signalen die aandacht verdienen, zijn onder meer:
- transacties naar of vanuit conflictgebieden of landen met een hoog risico;
- donaties of inzamelingsacties via stichtingen of crowdfunding met een onduidelijk doel;
- het opnemen van contant geld kort na het ontvangen van kleine bedragen van verschillende personen;
- gebruik van geldovermakingskantoren of informele betaalsystemen zonder duidelijke reden;
- plotselinge verandering in het transactiepatroon, zoals het verkopen van bezittingen of het afsluiten van leningen kort voor een reis.
Geen van deze signalen bewijst op zichzelf dat er sprake is van terrorismefinanciering. Het gaat om de combinatie met wat je over de klant weet. Daarom is een goed cliëntenonderzoek de basis.
Wat kan je organisatie doen tegen terrorismefinanciering?
De belangrijkste maatregel is een sluitend proces voor cliëntenonderzoek en screening, dat bij de start van de relatie begint en daarna doorloopt.
- Screen elke klant en UBO: controleer bij onboarding en daarna doorlopend of iemand op een sanctielijst staat.
- Neem terrorismefinanciering mee in je risicobeoordeling: let op landen, producten en klanttypen met een verhoogd risico, zoals stichtingen die geld inzamelen voor buitenlandse doelen.
- Monitor transacties: stel scenario's in die gericht zijn op de signalen van terrorismefinanciering, niet alleen op witwassen.
- Meld bij twijfel: een melding bij FIU-Nederland is geen beschuldiging, maar een signaal dat verder kan worden onderzocht.
In het kort
- Terrorismefinanciering is de verzamelnaam voor handelingen die terroristische activiteiten mogelijk maken, met geld, goederen, diensten of informatie.
- Anders dan bij witwassen heeft het geld vaak een legale herkomst, en gaat het om kleine bedragen.
- De Wwft en de Sanctiewet 1977 vormen de basis van de bestrijding in Nederland, gebaseerd op de standaarden van de FATF.
- Instellingen moeten klanten screenen op VN-, EU- en nationale sanctielijsten en ongebruikelijke transacties melden bij FIU-Nederland.
- Een goed cliëntenonderzoek is de basis om signalen te herkennen.
Veelgestelde vragen over terrorismefinanciering
Alle vormen van bijstand aan terroristische groeperingen of personen met een terroristisch oogmerk. Dat kan gaan om geld, maar ook om het leveren van goederen of diensten, het werven van fondsen of het verstrekken van informatie over financiering.
De Nationale sanctielijst terrorisme is een lijst van personen en organisaties die de Nederlandse overheid in verband brengt met terroristische activiteiten. De tegoeden van iedereen op deze lijst moeten worden bevroren, en het is verboden om hen middelen beschikbaar te stellen.
Ja. Bij een vermoeden van terrorismefinanciering geldt de meldingsplicht ongeacht het bedrag. Juist omdat terrorismefinanciering vaak om kleine bedragen gaat, is het belangrijk om ook die serieus te nemen.
De Financial Action Task Force (FATF) is een internationale organisatie die standaarden opstelt voor de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering. De FATF beoordeelt ook landen op de naleving van die standaarden. Europese en Nederlandse wetgeving zijn op deze standaarden gebaseerd.
Disclaimer
De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter algemene voorlichting. Het mag niet worden beschouwd als bindend fiscaal, juridisch of financieel advies. Hoewel we ernaar streven dat de inhoud actueel en correct is, kunnen er geen rechten aan worden ontleend. Voor advies op maat, afgestemd op de specifieke situatie van uw organisatie, raden wij aan contact op te nemen met een bevoegde adviseur of specialist.
